Tuesday, 4 August, 2026
TrendingDonald TrumpCockroach Janata PartyLPGWeather

---рд╡рд┐рдЬреНрдЮрд╛рдкрди---

рднрд╛рд░рдд рдПрдХ рд╕реЛрдЪ angle-right

рд▓реЛрдЧреЛрдВ рдХреЛ рдирдП рдкреНрд░реЗрд╢рд░ рдЬреЛрди рдореЗрдВ рдХрд┐рд╕ рддрд░рд╣ рдзрдХреЗрд▓ рд░рд╣рд╛ рд╣реИ рд╕реЛрд╢рд▓ рдореАрдбрд┐рдпрд╛?

Bharat Ek Soch: 'рдореЗрд░реА рдЬрд┐рдВрджрдЧреА, рдореЗрд░реА рд╕реНрдЯрд╛рдЗрд▓ рдФрд░ рдореЗрд░реА рдЪреЙрдЗрд╕' рд╡рд╛рд▓реА рд╕реЛрдЪ рдХреЛ рдмрдврд╝рд╛рд╡рд╛ рджреЗрдиреЗ рдореЗрдВ рд╕реЛрд╢рд▓ рдореАрдбрд┐рдпрд╛ рдиреЗ рдмрдбрд╝реА рднреВрдорд┐рдХрд╛ рдирд┐рднрд╛рдИ рд╣реИ, рдЬрд┐рд╕рдореЗрдВ рджреВрд╕рд░реЛрдВ рдХреЗ рдкреНрд░рддрд┐ рд╕рдорд░реНрдкрдг рдФрд░ рддреНрдпрд╛рдЧ рд╡рд╛рд▓реА рд╕реЛрдЪ рдХрд╣реАрдВ-рди-рдХрд╣реАрдВ рдХрдордЬреЛрд░ рд╣реБрдИ рд╣реИред рдЖрдЗрдП рдЬрд╛рдирддреЗ рд╣реИрдВ рд╕реЛрд╢рд▓ рдореАрдбрд┐рдпрд╛ рдиреЗ рд▓реЛрдЧреЛрдВ рдХреА рдЬрд┐рдВрджрдЧреА рдХреЛ рдХрд┐рд╕ рддрд░рд╣ рд╕реЗ рдмрдбрд╝реЗ рд╕реНрддрд░ рдкрд░ рдкреНрд░рднрд╛рд╡рд┐рдд рдХрд░ рджрд┐рдпрд╛ рд╣реИред

Written By: Anurradha Prasad | Updated: Jul 6, 2025 21:11
Edited By : Anurradha Prasad | Updated: Jul 6, 2025 21:11
---рд╡рд┐рдЬреНрдЮрд╛рдкрди---

Bharat Ek Soch: पूरी दुनिया में गंभीरता से इस बात पर बहस चल रही है कि विकास की रफ्तार तेज करने के लिए एक इंसान को रोजाना कितने घंटे काम करना चाहिए। हफ्ते में कितने घंटे, महीने में कितने घंटे। भारत को 2047 तक विकसित देशों की कतार में खड़ा करने के लिए कोई हफ्ते में 70 घंटे काम करने की सलाह दे रहा है, तो कोई 90 घंटे। आज की तारीख में दुनिया के सामने, देश के सामने, समाज के सामने एक दूसरी बड़ी समस्या दिखाई दे रही है। जो हमारे समाज के एक बड़े वर्ग की मानसिक सेहत को प्रभावित कर रही है। जिसके भंवरजाल में समाज के बच्चे, युवा और बुजुर्ग सभी डूबते जा रहे हैं। देश की उत्पादकता प्रभावित हो रही है। कारखानों से दफ्तरों तक की कार्यक्षमता भी प्रभावित हो रही है।

हम बात कर रहे हैं सोशल मीडिया की। उसके सम्मोहन की, उसके नकारात्मक असर की। एक आंकड़े के मुताबिक, हमारे देश में करीब 100 करोड़ स्मार्टफोन यूजर्स हैं। फेसबुक पर 37 करोड़ से अधिक तो इंस्टाग्राम पर 30 करोड़ से अधिक अकाउंट हैं। हमारे देश में एक आदमी रोजाना पांच से साढ़े पांच घंटे स्मार्टफोन की स्क्रीन निहारने में खर्च करता है। इसमें कोई वीकली ऑफ नहीं, कोई छुट्टी नहीं। मतलब, एक आदमी दफ्तर में हफ्ते में 48 घंटे काम करता है। वही आदमी हफ्ते में 35 से 38 घंटे स्मार्टफोन देखने में खर्च करता है।

---विज्ञापन---

इसमें भी बड़ा समय सोशल मीडिया पर रील देखने या दूसरों की फिल्टर जिंदगी देखने में लगाता है। जरा हिसाब लगाइए एक शख्स अपने 24 घंटे में से रोजाना पांच घंटे स्मार्टफोन और सोशल मीडिया पर खर्च करने के लिए कहां-कहां समझौता कर रहा होगा? ऐसे में आज समझने की कोशिश करेंगे कि हमेशा ऑनलाइन रहने का दबाव हमें किस तरह अकेला बनाता जा रहा है? डिजिटल दुनिया किस तरह हर वक्त ऑनलाइन बने रहने की अघोषित जिम्मेदारी बन गई है? सोशल मीडिया का दबाव हमें किस तरह नकलची बना रहा है? हमारे व्यवहार को प्रभावित कर रहा है? इंसान को घर, परिवार, दफ्तर और समाज में अकेला बनाता जा रहा है? बच्चों की पढ़ाई, भाषा, सेहत और संस्कार पर किस तरह सोशल मीडिया नकारात्मक असर डाल रहा है। आज ऐसे ही सवालों के जवाब तलाशने की कोशिश करेंगे।

सोशल मीडिया या ‘लापतागंज’ 

पिछले दो दशकों में हर इंसान की जिंदगी में सबसे अधिक दखल तकनीक का हुआ है। 4G और 5G इंटरनेट ने घर और दफ्तर के बीच का फासला खत्म कर दिया है। दफ्तर में कर्मचारी शारीरिक रूप से मौजूद होता है और बाकी समय डिजिटली एक्टिव रहता है। घर में रहते हुए भी वो दफ्तर के साथियों से Online जुड़ा रहता है। ऐसे में Online आनेवाली हर समस्या को सुलझाने, हर कॉल और मैसेज का जवाब देने का दबाव हमेशा बना रहता है।

---विज्ञापन---

मान लीजिए किसी ने Whatsapp पर मैसेज भेजा। डबल टिक दिखते ही सामने वाले ने समझ लिया, मैसेज पढ़ा जा चुका है। उसे फौरन मैसेज के जवाब का इंतजार होता है। जवाब देना इसलिए जरूरी होता है क्योंकि ऑनलाइन जवाब देने को माइक्रो परफॉर्मेंस से जोड़ कर देखा जाता है या लगातार Online रहते हुए हम अपनी छवि सुधारना चाहते हैं या कहें माइक्रो परफॉर्मेंस बेहतर करने की कोशिश कर रहे होते हैं। हर मैसेज का जवाब देने की कोशिश में इंसान समय से पहले ही मानसिक रूप से थकता जा रहा है, 24×7 दफ्तर लेकर चल रहा है। Online रिश्तों को लेकर चल रहा है। इस Online बने रहने के दबाव में ज्यादातर लोग खुद में ही लापता होते जा रहे हैं।

हर किसी को तय करना होगा समय 

Online बने रहने का दबाव ही है कि ज्यादातर युवा 35-40 की उम्र में ही जरूरत से ज्यादा मानसिक रूप से थक जाते हैं। वो नौकरी को टाटा बाय-बाय करने के बारे में गंभीरता से सोचने लगते हैं। ऐसे में युवा पीढ़ी की मानसिक सेहत को दुरुस्त या कहें तरोताजा रखने के लिए बहुत जरूरी है- एक ऐसे डिजिटल संस्कार को विकसित करने की, जिसमें हर शख्स तय करे कि उसे 24 घंटे में कितना समय Online रहना है और कितना Offline। आज की तारीख में ज्यादातर नौकरियां ऐसी हैं- जिसमें अधिक से अधिक समय तक Online जुड़े रहने की दरकार है। ऐसे में कंपनियों की भी नैतिक जिम्मेदारी बनती है कि वो अपने हमेशा Online रहने के लिए मजबूर मैनेजरों को ब्रेक कैसे दें?

---विज्ञापन---

ये भी पढ़ें: Bharat Ek Soch: क्या हमेशा जवान दिखने का जुनून जिंदगी पर भारी पड़ रहा है?

क्या साल या दो-तीन साल के अंतराल पर उन्हें 10-15 दिन पूरी तरह से Offline होने का मौका नहीं दिया जा सकता है? जिससे वो अपनी मानसिक थकान मिटा सकें। खुद को रिचार्ज कर सकें, खुद से साक्षात्कार कर सकें क्योंकि, बदलावों को रिवर्स करते हुए पुराने दौर में तो ले जाना संभव नहीं है। लेकिन, हमेशा Online बने रहने के प्रेशर के बीच मानसिक सेहत दुरुस्त रखने का रास्ता जरूर निकाला जा सकता है। दफ्तर का दबाव, पढ़ाई का प्रेशर, कुछ नया देखने और जानने की चाह में फिर 6 इंच के स्मार्टफोन के संसार में गोता लगाने लगते हैं। जहां सोशल मीडिया लोगों को एक नए तरह के दबाव जोन में लेकर जाता है।

---विज्ञापन---

एक दिन यानी 24 घंटे में 86,400 सेकंड होते हैं। एक घंटे में 3600 सेकंड। कोई शख्स अपने 86,400 सेकेंड के पूरे दिन में से कुछ पल की तस्वीरें फिल्टर के साथ सोशल मीडिया पर पोस्ट करता है। लोगों को बताने की कोशिश करता है कि उसकी जिंदगी कितनी खुशहाल है, वो अमेरिका घूम रहा है। पेरिस घूम रहा है। बैंकॉक, मलेशिया, सिंगापुर के टूर पर गया है। जो विदेश जाने का खर्चा नहीं उठा पाते, वो देश के भीतर ही कहीं घूम-फिर आते हैं। इसमें निजी तौर पर घूमने-फिरने या वक्त बिताने से अधिक दवाब सोशल मीडिया का काम कर रहा है।

गंवा रहे मानसिक शांति और कीमती समय 

दरअसल, दूसरों की सोशल मीडिया वाली REEL लाइफ देखकर लोग वैसी ही जिंदगी की कल्पना करने लगते हैं। उन्हें अपनी जिंदगी खराब और दूसरों की बेहतर लगने लगती है। दरअसल, सोशल मीडिया समाज के एक बड़े वर्ग को हीनभावना से ग्रस्त और असंतुष्ट बनाता जा रहा है। ये एक ऐसी मृगतृष्णा है- जिसमें लोगों को रियल लाइफ की चुनौतियां तो नहीं दिखाई देतीं। बेहतर जिंदगी हासिल करने की जद्दोजहद के पीछे का कड़ा संघर्ष दिखाई नहीं देता। संघर्षों से जूझने का रास्ता दिखाई नहीं देता। बस फिल्टर के साथ दूसरों की 24 घंटे में से कुछ सेकेंड की रील लाइफ के लम्हे दिखाई देते हैं। दूसरों की REEL लाइफ देखने के चक्कर में हमारी बड़ी आबादी और एक्टिव वर्कफोर्स अपनी मानसिक शांति और कीमती समय दोनों गंवा रही है। इतना ही नहीं, सोशल मीडिया की दुनिया में रोजाना घंटों बिताना परिवार नाम की संस्था को भी बहुत हद तक प्रभावित कर रहा है।

---विज्ञापन---

सोशल मीडिया ने समाज के भीतर दिखावा और तुलना की प्रवृत्ति को सबसे ज्यादा बढ़ावा दिया है। रिश्तों को भी दो तरह का बना दिया है। एक रिश्ता को रील और पोस्ट में दुनिया के सामने बहुत खूबसूरती से पेश किया गया..लेकिन, उसका हकीकत से कोई लेना देना नहीं है। मतलब, सोशल मीडिया बड़ी आबादी को दोहरी जिंदगी, बनावटी रिश्ते और दोहरे चरित्र की ओर तेजी से धकेल रहा है। कहा जाता है कि Past is History & Future is Mystery…हम Present में क्या करते हैं, इसी पर Future निर्भर करता है, लेकिन, एक बड़ा सच ये भी है कि हमारे वर्तमान का बड़ा समय सोशल मीडिया में दूसरों की फिल्टर जिंदगी, काल्पनिक रील देखने में खर्च हो रहा है।

रिश्तों में आ रही कड़वाहट 

इस Addiction में इंसान धीरे-धीरे रियल वर्ल्ड से कटने लगता है। दफ्तर में भी वो अकेला होता है, दोस्तों के बीच भी, परिवार के बीच भी। इसी अकेलापन, असंतुष्टि और एक्साइटमेंट की खोज में Extramarital affairs के लिए जगह बनने लगती है। पति-पत्नी के रिश्तों में अविश्वास और हत्या तक की नौबत आने लगी है। सोशल मीडिया का नकारात्मक प्रभाव बच्चों की मानसिक सेहत, पढ़ाई-लिखाई, बोलचाल और आदतों पर भी पड़ रहा है। दुनियाभर में इस बात पर गंभीरता से मंथन चल रहा है कि बच्चों को सोशल मीडिया के नकारात्मक प्रभावों से कैसे बचाया जाए?

---विज्ञापन---

ये भी पढ़ें: Bharat Ek Soch: भारत में कैसे हुई योग परंपरा की शुरुआत?

स्मार्टफोन हमारी जिंदगी का अहम हिस्सा बन चुका है। अगर कुछ देर के लिए स्मार्टफोन इधर-उधर हो जाए तो जिंदगी अधूरी लगने लगती है। बिना स्मार्टफोन के लोग हैरान-परेशान और बेचैन हो जाते हैं, जैसे जिंदगी की सबसे जरूरी और कीमती चीज लापता हो गई। सोशल मीडिया एक ऐसे नशा की तरह लोगों की जिंदगी में घुल चुका है– जिससे छुटकारा आसान नहीं है…जो बच्चों का बचपन, उनकी सेहत, उनकी पढ़ाई-लिखी…उनके दोस्त सब छीन रहा है।

---विज्ञापन---

माता-पिता के बीच भी बैठा बच्चा स्मार्टफोन में खुशियां तलाश रहा होता है। सोशल मीडिया की भाषा अपना रहा होता है और उसी वर्चुअल वर्ल्ड में किसी Influencers को अपना हीरो चुन लेता है। स्मार्टफोन और सोशल मीडिया दुनियाभर की जानकारी तो दे रहे हैं…लेकिन, रियल वर्ल्ड की चुनौतियों से लड़ने का ना तो हुनर सिखा रहे हैं और ना ही जज्बा पैदा कर रहा है। इसी तरह वर्चुअल वर्ल्ड में दोस्त-मित्र जोड़ने के चक्कर में रियल वर्ल्ड के दोस्त कम होते जा रहे हैं। भावनात्मक लगाव और सरोकारों के लिए जगह कम होती जा रही है।

बढ़ रहा है सोशल मीडिया का दखल 

सामाजिक मेलजोल के छोटे-मोटे मौके दिनों-दिन कम होते जा रहे हैं। सामाजिक व्यवहार निभाने से लेकर संवाद तक में सोशल मीडिया का दखल बढ़ता जा रहा है…जो भावनात्क रूप से लोगों को लगातार कमजोर और अकेला बनाता जा रहा है। ऐसे में आज की तारीख में तीन सवालों पर गंभीरता से मंथन की जरूरत है। एक, हमेशा Online बने रहने के दवाब को किस तरह कम किया जाए। दूसरा, सोशल मीडिया के इस्तेमाल को कम कर पारिवारिक रिश्तों और सामाजिक मेलजोल को किस तरह बढ़ाया जाए और तीसरा, बच्चों को वर्चुअल वर्ल्ड के नकारात्मक प्रभावों से कैसे बचाया जाए क्योंकि, सब कुछ इंसान से हैं, इंसान के लिए है, लेकिन जब हमेशा Online बने रहने की आदत और मजबूरी इंसान के मानसिक संतुलन को ही Offline करने लगे…उसे खुद से, परिवार से, समाज से, काम से लापता करने लगे…तो फिर दायरा तय करना जरूरी हो जाता है।

---विज्ञापन---

First published on: Jul 06, 2025 09:04 PM

рдиреНрдпреВрдЬ 24 рдкрд░ рдкрдврд╝реЗрдВ рднрд╛рд░рдд рдПрдХ рд╕реЛрдЪ, рд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░реАрдп рд╕рдорд╛рдЪрд╛рд░ (National News), рдЦреЗрд▓, рдордиреЛрд░рдВрдЬрди, рдзрд░реНрдо, рд▓рд╛рдЗрдлрд╝рд╕реНрдЯрд╛рдЗрд▓, рд╣реЗрд▓реНрде, рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ рд╕реЗ рдЬреБрдбрд╝реА рд╣рд░ рдЦрдмрд░ред рдмреНрд░реЗрдХрд┐рдВрдЧ рдиреНрдпреВрдЬ рдФрд░ рд▓реЗрдЯреЗрд╕реНрдЯ рдЕрдкрдбреЗрдЯ рдХреЗ рд▓рд┐рдП News 24 App рдбрд╛рдЙрдирд▓реЛрдб рдХрд░ рдЕрдкрдирд╛ рдЕрдиреБрднрд╡ рд╢рд╛рдирджрд╛рд░ рдмрдирд╛рдПрдВред

рд╣рд┐рдВрджреА рдиреНрдпреВрдЬрд╝/рднрд╛рд░рдд рдПрдХ рд╕реЛрдЪ/рд▓реЛрдЧреЛрдВ рдХреЛ рдирдП рдкреНрд░реЗрд╢рд░ рдЬреЛрди рдореЗрдВ рдХрд┐рд╕ рддрд░рд╣ рдзрдХреЗрд▓ рд░рд╣рд╛ рд╣реИ рд╕реЛрд╢рд▓ рдореАрдбрд┐рдпрд╛?
End of Article

About the Author

Author

Anurradha Prasad

рдЕрдиреБрд░рд╛рдзрд╛ рдкреНрд░рд╕рд╛рдж рдХреЗ рд▓рд┐рдП рдкрддреНрд░рдХрд╛рд░рд┐рддрд╛ рд╕рд┐рд░реНрдл рдкреЗрд╢рд╛ рдирд╣реАрдВ...рдорд┐рд╢рди рд╣реИред рдЕрдкрдиреА рд╕рд╛рдврд╝реЗ рддреАрди рджрд╢рдХ рдХреА рдЯреЗрд▓реАрд╡рд┐рдЬрди рдкрддреНрд░рдХрд╛рд░рд┐рддрд╛ рдореЗрдВ рд╣рд░ рддрд░рд╣ рдХрд╛ рдкреНрд░рдпреЛрдЧ рджреЗрдЦрд╛...рд╣рд░ рдмрджрд▓рд╛рд╡ рдХреА рд╕рд╛рдХреНрд╖реА рд░рд╣реАрдВ... рдПрдХ рддреЗрдЬ-рддрд░реНрд░рд╛рд░ рд░рд┐рдкреЛрд░реНрдЯрд░ рд╕реЗ рд╕рдлрд▓ рдореАрдбрд┐рдпрд╛ рдЙрджреНрдпрдореА рдмрдиреАрдВ....рдЕрдкрдиреА рддреЗрдЬ рдирдЬрд╝рд░,┬арджреВрд░рджрд░реНрд╢реА рд╕реЛрдЪ рдФрд░ рдХрд▓рдо рдХреЗ рджрдо рдкрд░ рдореАрдбрд┐рдпрд╛ рдЬрдЧрдд рдореЗрдВ рдПрдХ рджрдорджрд╛рд░ рд╣рд╕реНрддрд╛рдХреНрд╖рд░ рд╣реИрдВред рдЕрдиреБрд░рд╛рдзрд╛ рдкреНрд░рд╕рд╛рдж рдЬреА рдиреНрдпреВрдЬрд╝┬а24┬ардХреА рдПрдбрд┐рдЯрд░-рдЗрди-рдЪреАрдл рдФрд░ рдмреАрдПрдЬреА рдиреЗрдЯрд╡рд░реНрдХ рдХреА рд╕реАрдПрдордбреА рд╣реИрдВ┬а┬аред рдмрддреМрд░ рдЯреЗрд▓реАрд╡рд┐рдЬрди рдкрддреНрд░рдХрд╛рд░ рд╣рд░ рднрд╛рд░рддреАрдп рдХреА рдЖрд╡рд╛рдЬ рдмреБрд▓рдВрдж рдХрд░рдиреЗ рдХреА рдИрдорд╛рдирджрд╛рд░ рдХреЛрд╢рд┐рд╢┬ардХрд┐рдпрд╛┬ардФрд░ рд╣рдореЗрд╢рд╛┬аThink First┬ардХреЗ рдлрд▓рд╕рдлреЗ рдкрд░ рдЖрдЧреЗ рдмрдврд╝рдиреЗ рдореЗрдВ рдпрдХреАрди рдХрд░рддреА рд╣реИрдВред рдиреНрдпреВрдЬрд╝┬а24┬ардкрд░ рдЗрддрд┐рд╣рд╛рд╕ рдЧрд╡рд╛рд╣ рд╣реИ...рд╕реАрд░реАрдЬ рдХреЗ рдЬрд░рд┐рдП рджрд░реНрд╢рдХреЛрдВ рдХреЛ рдЕрддреАрдд рдХреЗ рдкрдиреНрдиреЛрдВ рд╕реЗ рд░реВ-рдм-рд░реВ рдХрд░рд╡рд╛рддреА рд░рд╣реА┬ард╣реИрдВ..┬арддреЛ рднрд╛рд░рдд рднрд╛рдЧреНрдп рд╡рд┐рдзрд╛рддрд╛ рдЬреИрд╕реА рд╕реАрд░рд┐рдЬ рдХреЗ рдЬрд░рд┐рдП рдЙрди рд╕рдВрд╕реНрдерд╛рдУрдВ рдФрд░ рд╡реНрдпрдХреНрддрд┐рдпреЛрдВ рд╕реЗ┬арджрд░реНрд╢рдХреЛрдВ┬ардХрд╛ рдкрд░рд┐рдЪрдп рдХрд░рд╛рдпрд╛-┬ардЬреЛ рдЖрдЬрд╛рдж рднрд╛рд░рдд рдореЗрдВ рд▓реЛрдХрддрдВрддреНрд░ рдХреЛ┬а┬ардордЬрдмреВрдд рдФрд░ рдЧрдгрддрдВрддреНрд░ рдХреЛ рдмреБрд▓рдВрдж рдмрдирд╛рдиреЗ рдореЗрдВ рдЦрд╛рдореЛрд╢реА рд╕реЗ рдХрд░реНрдордпреЛрдЧреА рдХреА рднреВрдорд┐рдХрд╛ рдореЗрдВ рд╣реИрдВред┬ардЗрд╕реА рддрд░рд╣ рднрд╛рд░рдд рдПрдХ рд╕реЛрдЪ рдХреЗ рдЬрд░рд┐рдП рд╡рдХреНрдд рд╕реЗ рдЖрдЧреЗ рдХреА рд╕реЛрдЪ рд╕реЗ рднреА рджрд░реНрд╢рдХреЛрдВ рдХрд╛ рд╕рд╛рдХреНрд╖рд╛рддреНрдХрд╛рд░ рдХрд░рд╛рддреА рд░рд╣реА рд╣реИрдВ ред рдпреЗ┬ардЕрдиреБрд░рд╛рдзрд╛ рдкреНрд░рд╕рд╛рдж рдХреА┬ардореБрдЦрд░ рдФрд░ рдкреНрд░рдЦрд░ рд╕реЛрдЪ рдХрд╛ рд╣реА рдирддреАрдЬрд╛ рд╣реИ рдХрд┐ рдиреНрдпреВрдЬрд╝ 24 рдкрд░ рдорд╛рд╣реМрд▓ рдХреНрдпрд╛ рд╣реИ-рдХрд╛рд░реНрдпрдХреНрд░рдо рдореЗрдВ рдЖрдо рдЖрджрдореА рдХреА рдЖрд╡рд╛рдЬ рдХреЛ┬а┬ардкреВрд░реА рддрд╡рдЬреНрдЬреЛ рдорд┐рд▓рддреА рд╣реИ...рддреЛ┬аIndiaтАЩs Tiger┬ардЬреИрд╕реА рдЯреЗрд▓реА рд╕реАрд░реАрдЬ рдХреЗ рдЬрд░рд┐рдП рдЙрди рдЧреБрдордирд╛рдо рдЬрд╛рд╕реВрд╕реЛрдВ рдХреЗ рдпреЛрдЧрджрд╛рди рд╕реЗ рднреА рджрд░реНрд╢рдХреЛрдВ рддреЛ рдорд┐рд▓рд╡рд╛рдиреЗ рдХрд╛ рднрдЧреАрд░рде рдкреНрд░рдпрд╛рд╕ рд╣реЛ рд░рд╣рд╛ рд╣реИ, рдЬреЛ рдЦрд╛рдореЛрд╢реА рд╕реЗ рдЕрдкрдирд╛ рдХрд╛рдо рдХрд░ рдиреЗрдкрдереНрдп рдореЗрдВ рдЪрд▓реЗ рдЧрдП ред┬ардордВрдерди рдХрд╛ рдордВрдЪ рд╕рдЬрд╛ рдХрд░ рд╕рдорд╛рдЬ рдФрд░ рд╕рд┐рд╕реНрдЯрдо рдХреЗ рдЕрд╕рд░рджрд╛рд░ рд▓реЛрдЧреЛрдВ рдХреА рд╕реЛрдЪ рд╕реЗ рджрд░реНрд╢рдХреЛрдВ рдХрд╛ рд╕рд╛рдХреНрд╖рд╛рддреНрдХрд╛рд░ рдХрд░рд╛рддреА┬ард░рд╣реА┬ард╣реИрдВ ред 1990┬ардХреЗ рджрд╢рдХ рдореЗрдВ рдкреНрд░рд╕рд╛рд░рд┐рдд рдЖрдкрдХреЗ┬аThe horse's mouth┬ардФрд░┬аLetтАЩs Talk┬ард╢реЛ рдиреЗ рднрд╛рд░рддреАрдп рдЯреЗрд▓реАрд╡рд┐рдЬрди рдХреЛ рдЪрд░реНрдЪрд┐рдд рд╢рдЦреНрд╕рд┐рдпрддреЛрдВ рдХреЗ рдЗрдВрдЯрд░рд╡реНрдпреВ рдХрд╛ рдирдпрд╛ рдЕрдВрджрд╛рдЬ рджрд┐рдпрд╛...рддреЛ рдЖрдордиреЗ-рд╕рд╛рдордиреЗ рдореЗрдВ рдЖрдкрдХреЗ рддреАрдЦреЗ рд╕рд╡рд╛рд▓реЛрдВ рдХрд╛ рджреЗрд╢ рдХреЗ рдЬреНрдпрд╛рджрд╛рддрд░ рд╕рд┐рдпрд╛рд╕рддрджрд╛рдиреЛрдВ рдиреЗ рд╕рд╛рдордирд╛ рдХрд┐рдпрд╛ред рдЖрдкрдХреА рдЕрдЧреБрд╡рд╛рдИ рдореЗрдВ рдмреАрдПрдЬреА рдиреЗрдЯрд╡рд░реНрдХ рдиреЗ рд╕рд╛рдорд╛рдЬрд┐рдХ рд╕рд░реЛрдХрд╛рд░ рдФрд░ рдЬрд╛рдЧрд░реВрдХрддрд╛ рдХреЗ рд╕рдВрджреЗрд╢ рд╡рд╛рд▓реЗ рдХрдИ рдХрд╛рд░реНрдпрдХреНрд░рдо рдмрдирд╛рдП рддреЛ рдЪреБрдирд╛рд╡реА рдореМрд╕рдо рдореЗрдВ рдиреЗрддрд╛рдУрдВ рдХреЗ рдЪрд╛рд▓,┬ардЪрд░рд┐рддреНрд░ рдФрд░ рдЪреЗрд╣рд░реЗ рдХреЛ рднреА рд░реЛрдЪрдХ рдЕрдВрджрд╛рдЬ рдореЗрдВ рджрд░реНрд╢рдХреЛрдВ рдХреЗ рд╕рд╛рдордиреЗ рд░рдЦрдиреЗ рдХрд╛ рд╕рдлрд▓ рдкреНрд░рдпреЛрдЧ рдХрд┐рдпрд╛ ред рдЕрдиреБрд░рд╛рдзрд╛ рдкреНрд░рд╕рд╛рдж рднрд╛рд░рдд рдореЗрдВ рдЯреЗрд▓реАрд╡рд┐рдЬрди рдкрддреНрд░рдХрд╛рд░рд┐рддрд╛ рдореЗрдВ рдкрд╣рд▓реА рдкреАрдврд╝реА рдХреА рдкрддреНрд░рдХрд╛рд░ рд╣реИрдВ...рдЬрд┐рдиреНрд╣реЛрдВрдиреЗ рдЕрдкрдиреА рдмреБрд▓рдВрдж рд╕реЛрдЪ рдФрд░ рдирдП-рдирдП рд╢реЛрдЬ рд╕реЗ рднрд╛рд░рддреАрдп рдЯреЗрд▓реАрд╡рд┐рдЬрди рдиреНрдпреВрдЬрд╝ рдХрд╛ рдЪреЗрд╣рд░рд╛ рдмрджрд▓рд╛ ред рдЕрдиреБрд░рд╛рдзрд╛ рдкреНрд░рд╕рд╛рдж рднрд╛рд░рдд рдХреЛ рд╕рдорд░реНрдкрд┐рдд рдПрдХ рдРрд╕реА рд╢рдЦреНрд╕рд┐рдпрдд рд╣реИрдВ... рдЬреЛ рдкрддреНрд░рдХрд╛рд░рд┐рддрд╛ рдХреЗ рдЬрд░рд┐рдП рд╣рдореЗрд╢рд╛ рд╕рдорд╛рдЬ рдХреЛ рдХреБрдЫ рдирдпрд╛ рджреЗрдиреЗ рдХреЗ рдорд┐рд╢рди рдореЗрдВ рдкреВрд░реА рд╢рд┐рджреНрджрдд рд╕реЗ рдЬреБрдЯреА рд░рд╣рддреА рд╣реИрдВ...рдЬреБрдЯреА рд╣реБрдИ рд╣реИрдВ рдФрд░ рдЬреБрдЯреА рд░рд╣реЗрдВрдЧреАред

Read More
Author

Anurradha Prasad

рдЕрдиреБрд░рд╛рдзрд╛ рдкреНрд░рд╕рд╛рдж рдХреЗ рд▓рд┐рдП рдкрддреНрд░рдХрд╛рд░рд┐рддрд╛ рд╕рд┐рд░реНрдл рдкреЗрд╢рд╛ рдирд╣реАрдВ...рдорд┐рд╢рди рд╣реИред рдЕрдкрдиреА рд╕рд╛рдврд╝реЗ рддреАрди рджрд╢рдХ рдХреА рдЯреЗрд▓реАрд╡рд┐рдЬрди рдкрддреНрд░рдХрд╛рд░рд┐рддрд╛ рдореЗрдВ рд╣рд░ рддрд░рд╣ рдХрд╛ рдкреНрд░рдпреЛрдЧ рджреЗрдЦрд╛...рд╣рд░ рдмрджрд▓рд╛рд╡ рдХреА рд╕рд╛рдХреНрд╖реА рд░рд╣реАрдВ... рдПрдХ рддреЗрдЬ-рддрд░реНрд░рд╛рд░ рд░рд┐рдкреЛрд░реНрдЯрд░ рд╕реЗ рд╕рдлрд▓ рдореАрдбрд┐рдпрд╛ рдЙрджреНрдпрдореА рдмрдиреАрдВ....рдЕрдкрдиреА рддреЗрдЬ рдирдЬрд╝рд░,┬арджреВрд░рджрд░реНрд╢реА рд╕реЛрдЪ рдФрд░ рдХрд▓рдо рдХреЗ рджрдо рдкрд░ рдореАрдбрд┐рдпрд╛ рдЬрдЧрдд рдореЗрдВ рдПрдХ рджрдорджрд╛рд░ рд╣рд╕реНрддрд╛рдХреНрд╖рд░ рд╣реИрдВред рдЕрдиреБрд░рд╛рдзрд╛ рдкреНрд░рд╕рд╛рдж рдЬреА рдиреНрдпреВрдЬрд╝┬а24┬ардХреА рдПрдбрд┐рдЯрд░-рдЗрди-рдЪреАрдл рдФрд░ рдмреАрдПрдЬреА рдиреЗрдЯрд╡рд░реНрдХ рдХреА рд╕реАрдПрдордбреА рд╣реИрдВ┬а┬аред рдмрддреМрд░ рдЯреЗрд▓реАрд╡рд┐рдЬрди рдкрддреНрд░рдХрд╛рд░ рд╣рд░ рднрд╛рд░рддреАрдп рдХреА рдЖрд╡рд╛рдЬ рдмреБрд▓рдВрдж рдХрд░рдиреЗ рдХреА рдИрдорд╛рдирджрд╛рд░ рдХреЛрд╢рд┐рд╢┬ардХрд┐рдпрд╛┬ардФрд░ рд╣рдореЗрд╢рд╛┬аThink First┬ардХреЗ рдлрд▓рд╕рдлреЗ рдкрд░ рдЖрдЧреЗ рдмрдврд╝рдиреЗ рдореЗрдВ рдпрдХреАрди рдХрд░рддреА рд╣реИрдВред рдиреНрдпреВрдЬрд╝┬а24┬ардкрд░ рдЗрддрд┐рд╣рд╛рд╕ рдЧрд╡рд╛рд╣ рд╣реИ...рд╕реАрд░реАрдЬ рдХреЗ рдЬрд░рд┐рдП рджрд░реНрд╢рдХреЛрдВ рдХреЛ рдЕрддреАрдд рдХреЗ рдкрдиреНрдиреЛрдВ рд╕реЗ рд░реВ-рдм-рд░реВ рдХрд░рд╡рд╛рддреА рд░рд╣реА┬ард╣реИрдВ..┬арддреЛ рднрд╛рд░рдд рднрд╛рдЧреНрдп рд╡рд┐рдзрд╛рддрд╛ рдЬреИрд╕реА рд╕реАрд░рд┐рдЬ рдХреЗ рдЬрд░рд┐рдП рдЙрди рд╕рдВрд╕реНрдерд╛рдУрдВ рдФрд░ рд╡реНрдпрдХреНрддрд┐рдпреЛрдВ рд╕реЗ┬арджрд░реНрд╢рдХреЛрдВ┬ардХрд╛ рдкрд░рд┐рдЪрдп рдХрд░рд╛рдпрд╛-┬ардЬреЛ рдЖрдЬрд╛рдж рднрд╛рд░рдд рдореЗрдВ рд▓реЛрдХрддрдВрддреНрд░ рдХреЛ┬а┬ардордЬрдмреВрдд рдФрд░ рдЧрдгрддрдВрддреНрд░ рдХреЛ рдмреБрд▓рдВрдж рдмрдирд╛рдиреЗ рдореЗрдВ рдЦрд╛рдореЛрд╢реА рд╕реЗ рдХрд░реНрдордпреЛрдЧреА рдХреА рднреВрдорд┐рдХрд╛ рдореЗрдВ рд╣реИрдВред┬ардЗрд╕реА рддрд░рд╣ рднрд╛рд░рдд рдПрдХ рд╕реЛрдЪ рдХреЗ рдЬрд░рд┐рдП рд╡рдХреНрдд рд╕реЗ рдЖрдЧреЗ рдХреА рд╕реЛрдЪ рд╕реЗ рднреА рджрд░реНрд╢рдХреЛрдВ рдХрд╛ рд╕рд╛рдХреНрд╖рд╛рддреНрдХрд╛рд░ рдХрд░рд╛рддреА рд░рд╣реА рд╣реИрдВ ред рдпреЗ┬ардЕрдиреБрд░рд╛рдзрд╛ рдкреНрд░рд╕рд╛рдж рдХреА┬ардореБрдЦрд░ рдФрд░ рдкреНрд░рдЦрд░ рд╕реЛрдЪ рдХрд╛ рд╣реА рдирддреАрдЬрд╛ рд╣реИ рдХрд┐ рдиреНрдпреВрдЬрд╝ 24 рдкрд░ рдорд╛рд╣реМрд▓ рдХреНрдпрд╛ рд╣реИ-рдХрд╛рд░реНрдпрдХреНрд░рдо рдореЗрдВ рдЖрдо рдЖрджрдореА рдХреА рдЖрд╡рд╛рдЬ рдХреЛ┬а┬ардкреВрд░реА рддрд╡рдЬреНрдЬреЛ рдорд┐рд▓рддреА рд╣реИ...рддреЛ┬аIndiaтАЩs Tiger┬ардЬреИрд╕реА рдЯреЗрд▓реА рд╕реАрд░реАрдЬ рдХреЗ рдЬрд░рд┐рдП рдЙрди рдЧреБрдордирд╛рдо рдЬрд╛рд╕реВрд╕реЛрдВ рдХреЗ рдпреЛрдЧрджрд╛рди рд╕реЗ рднреА рджрд░реНрд╢рдХреЛрдВ рддреЛ рдорд┐рд▓рд╡рд╛рдиреЗ рдХрд╛ рднрдЧреАрд░рде рдкреНрд░рдпрд╛рд╕ рд╣реЛ рд░рд╣рд╛ рд╣реИ, рдЬреЛ рдЦрд╛рдореЛрд╢реА рд╕реЗ рдЕрдкрдирд╛ рдХрд╛рдо рдХрд░ рдиреЗрдкрдереНрдп рдореЗрдВ рдЪрд▓реЗ рдЧрдП ред┬ардордВрдерди рдХрд╛ рдордВрдЪ рд╕рдЬрд╛ рдХрд░ рд╕рдорд╛рдЬ рдФрд░ рд╕рд┐рд╕реНрдЯрдо рдХреЗ рдЕрд╕рд░рджрд╛рд░ рд▓реЛрдЧреЛрдВ рдХреА рд╕реЛрдЪ рд╕реЗ рджрд░реНрд╢рдХреЛрдВ рдХрд╛ рд╕рд╛рдХреНрд╖рд╛рддреНрдХрд╛рд░ рдХрд░рд╛рддреА┬ард░рд╣реА┬ард╣реИрдВ ред 1990┬ардХреЗ рджрд╢рдХ рдореЗрдВ рдкреНрд░рд╕рд╛рд░рд┐рдд рдЖрдкрдХреЗ┬аThe horse's mouth┬ардФрд░┬аLetтАЩs Talk┬ард╢реЛ рдиреЗ рднрд╛рд░рддреАрдп рдЯреЗрд▓реАрд╡рд┐рдЬрди рдХреЛ рдЪрд░реНрдЪрд┐рдд рд╢рдЦреНрд╕рд┐рдпрддреЛрдВ рдХреЗ рдЗрдВрдЯрд░рд╡реНрдпреВ рдХрд╛ рдирдпрд╛ рдЕрдВрджрд╛рдЬ рджрд┐рдпрд╛...рддреЛ рдЖрдордиреЗ-рд╕рд╛рдордиреЗ рдореЗрдВ рдЖрдкрдХреЗ рддреАрдЦреЗ рд╕рд╡рд╛рд▓реЛрдВ рдХрд╛ рджреЗрд╢ рдХреЗ рдЬреНрдпрд╛рджрд╛рддрд░ рд╕рд┐рдпрд╛рд╕рддрджрд╛рдиреЛрдВ рдиреЗ рд╕рд╛рдордирд╛ рдХрд┐рдпрд╛ред рдЖрдкрдХреА рдЕрдЧреБрд╡рд╛рдИ рдореЗрдВ рдмреАрдПрдЬреА рдиреЗрдЯрд╡рд░реНрдХ рдиреЗ рд╕рд╛рдорд╛рдЬрд┐рдХ рд╕рд░реЛрдХрд╛рд░ рдФрд░ рдЬрд╛рдЧрд░реВрдХрддрд╛ рдХреЗ рд╕рдВрджреЗрд╢ рд╡рд╛рд▓реЗ рдХрдИ рдХрд╛рд░реНрдпрдХреНрд░рдо рдмрдирд╛рдП рддреЛ рдЪреБрдирд╛рд╡реА рдореМрд╕рдо рдореЗрдВ рдиреЗрддрд╛рдУрдВ рдХреЗ рдЪрд╛рд▓,┬ардЪрд░рд┐рддреНрд░ рдФрд░ рдЪреЗрд╣рд░реЗ рдХреЛ рднреА рд░реЛрдЪрдХ рдЕрдВрджрд╛рдЬ рдореЗрдВ рджрд░реНрд╢рдХреЛрдВ рдХреЗ рд╕рд╛рдордиреЗ рд░рдЦрдиреЗ рдХрд╛ рд╕рдлрд▓ рдкреНрд░рдпреЛрдЧ рдХрд┐рдпрд╛ ред рдЕрдиреБрд░рд╛рдзрд╛ рдкреНрд░рд╕рд╛рдж рднрд╛рд░рдд рдореЗрдВ рдЯреЗрд▓реАрд╡рд┐рдЬрди рдкрддреНрд░рдХрд╛рд░рд┐рддрд╛ рдореЗрдВ рдкрд╣рд▓реА рдкреАрдврд╝реА рдХреА рдкрддреНрд░рдХрд╛рд░ рд╣реИрдВ...рдЬрд┐рдиреНрд╣реЛрдВрдиреЗ рдЕрдкрдиреА рдмреБрд▓рдВрдж рд╕реЛрдЪ рдФрд░ рдирдП-рдирдП рд╢реЛрдЬ рд╕реЗ рднрд╛рд░рддреАрдп рдЯреЗрд▓реАрд╡рд┐рдЬрди рдиреНрдпреВрдЬрд╝ рдХрд╛ рдЪреЗрд╣рд░рд╛ рдмрджрд▓рд╛ ред рдЕрдиреБрд░рд╛рдзрд╛ рдкреНрд░рд╕рд╛рдж рднрд╛рд░рдд рдХреЛ рд╕рдорд░реНрдкрд┐рдд рдПрдХ рдРрд╕реА рд╢рдЦреНрд╕рд┐рдпрдд рд╣реИрдВ... рдЬреЛ рдкрддреНрд░рдХрд╛рд░рд┐рддрд╛ рдХреЗ рдЬрд░рд┐рдП рд╣рдореЗрд╢рд╛ рд╕рдорд╛рдЬ рдХреЛ рдХреБрдЫ рдирдпрд╛ рджреЗрдиреЗ рдХреЗ рдорд┐рд╢рди рдореЗрдВ рдкреВрд░реА рд╢рд┐рджреНрджрдд рд╕реЗ рдЬреБрдЯреА рд░рд╣рддреА рд╣реИрдВ...рдЬреБрдЯреА рд╣реБрдИ рд╣реИрдВ рдФрд░ рдЬреБрдЯреА рд░рд╣реЗрдВрдЧреАред

Read More
---рд╡рд┐рдЬреНрдЮрд╛рдкрди---
рд╕рдВрдмрдВрдзрд┐рдд рдЦрдмрд░реЗрдВ
‘рдХреЙрдХрд░реЛрдЪ рдЬрдирддрд╛ рдкрд╛рд░реНрдЯреА’ рдХреЗ рдЖрдВрджреЛрд▓рди рд╕реЗ рд▓реЗрдХрд░ рдХрдо рд╣реЛрддреЗ рд╕рд░рдХрд╛рд░реА рд╕реНрдХреВрд▓ рддрдХтАж рдХреНрдпрд╛ рдХреЗрд╡рд▓ рдЪреЗрд╣рд░реЗ рдмрджрд▓рдиреЗ рд╕реЗ рд╕реБрдзрд░реЗрдЧрд╛ рджреЗрд╢ рдХрд╛ рдПрдЬреБрдХреЗрд╢рди рд╕рд┐рд╕реНрдЯрдо?
Aug 01, 2026 09:23 PM IST‘рдХреЙрдХрд░реЛрдЪ рдЬрдирддрд╛ рдкрд╛рд░реНрдЯреА’ рдХреЗ рдЖрдВрджреЛрд▓рди рд╕реЗ рд▓реЗрдХрд░ рдХрдо рд╣реЛрддреЗ рд╕рд░рдХрд╛рд░реА рд╕реНрдХреВрд▓ рддрдХтАж рдХреНрдпрд╛ рдХреЗрд╡рд▓ рдЪреЗрд╣рд░реЗ рдмрджрд▓рдиреЗ рд╕реЗ рд╕реБрдзрд░реЗрдЧрд╛ рджреЗрд╢ рдХрд╛ рдПрдЬреБрдХреЗрд╢рди рд╕рд┐рд╕реНрдЯрдо?
Dharmendra Pradhan Resignation, Student Protest 2026, Jantar Mantar Protest, paper Leak Controversy, Cockroach Janta Party
Jul 25, 2026 09:56 PM ISTрдЫрд╛рддреНрд░ тАШрдХреНрд░рд╛рдВрддрд┐тАЩ рдХреЗ рдЖрдЧреЗ рдХрдм-рдХрдм рдЭреБрдХреА рд╕рд░рдХрд╛рд░? рдЖрдЬрд╛рджреА рдХреЗ рдмрд╛рдж рд╕реЗ рдЕрдм рддрдХ рдкреНрд░рдореБрдЦ рдЖрдВрджреЛрд▓рдиреЛрдВ рдХрд╛ рдкреВрд░рд╛ рдЗрддрд┐рд╣рд╛рд╕
Ayodhya Ram Mandir, Ram Lalla Consecration, Babri Structure 1992, Supreme Court Ayodhya Verdict, Ram Janmabhoomi History
Jul 17, 2026 12:58 PM ISTрд╕реБрдкреНрд░реАрдо рдХреЛрд░реНрдЯ рдХреЗ рдлреИрд╕рд▓реЗ рд╕реЗ рдкреНрд░рд╛рдг рдкреНрд░рддрд┐рд╖реНрдард╛ рддрдХ, рдЬрд╛рдиреЗрдВ рдХреИрд╕реЗ рдкреВрд░рд╛ рд╣реБрдЖ рдЕрдпреЛрдзреНрдпрд╛ рдореЗрдВ рд░рд╛рдо рдордВрджрд┐рд░ рдХрд╛ рд╕рдкрдирд╛?
рд╡рд┐рдирдореНрд░рддрд╛ рдФрд░ рддреНрдпрд╛рдЧ рдХрд╛ рдкрд╛рда рд╕рд┐рдЦрд╛рдиреЗ рд╡рд╛рд▓реА рд░рд╛рдордирдЧрд░реА рдХреИрд╕реЗ рдмрди рдЧрдИ рджреЗрд╢ рдХреА рдЪреБрдирд╛рд╡реА рд░рд╛рдЬрдиреАрддрд┐ рдХреА рд╕рдмрд╕реЗ рдмрдбрд╝реА рдзреБрд░реА?
Jul 13, 2026 06:26 PM ISTрд╡рд┐рдирдореНрд░рддрд╛ рдФрд░ рддреНрдпрд╛рдЧ рдХрд╛ рдкрд╛рда рд╕рд┐рдЦрд╛рдиреЗ рд╡рд╛рд▓реА рд░рд╛рдордирдЧрд░реА рдХреИрд╕реЗ рдмрди рдЧрдИ рджреЗрд╢ рдХреА рдЪреБрдирд╛рд╡реА рд░рд╛рдЬрдиреАрддрд┐ рдХреА рд╕рдмрд╕реЗ рдмрдбрд╝реА рдзреБрд░реА?
History of Ayodhya, Ayodhya History Part Two, Ram Janmabhoomi dispute, 1949 appearance of Ram Lalla, Nirmohi Akhara case, Babri Masjid dispute
Jul 12, 2026 05:31 PM ISTрдЕрдВрдЧреНрд░реЗрдЬреА рд░рд╛рдЬ рд╕реЗ рд▓реЗрдХрд░ рдЖрдЬрд╛рдж рднрд╛рд░рдд рддрдХ, рдЕрдпреЛрдзреНрдпрд╛ рдореЗрдВ рд░рд╛рдорд▓рд▓рд╛ рдХреЗ рдкреНрд░рдЧрдЯ рд╣реЛрдиреЗ рддрдХ рдХреА рдкреВрд░реА рдХрд╣рд╛рдиреА
рддреНрд░реЗрддрд╛рдпреБрдЧ рдХреЗ рд╡реИрднрд╡ рд╕реЗ рд▓реЗрдХрд░ рдореБрдЧрд▓ рдХрд╛рд▓ рдХреА рдЙрдерд▓-рдкреБрдерд▓ рддрдХ, рдкрдврд╝реЗрдВ рдЕрдпреЛрдзреНрдпрд╛ рдХреЗ рдЙрддрд╛рд░-рдЪрдврд╝рд╛рд╡ рдХреА рдкреВрд░реА рдХрд╣рд╛рдиреА
Jul 11, 2026 07:09 PM ISTрддреНрд░реЗрддрд╛рдпреБрдЧ рдХреЗ рд╡реИрднрд╡ рд╕реЗ рд▓реЗрдХрд░ рдореБрдЧрд▓ рдХрд╛рд▓ рдХреА рдЙрдерд▓-рдкреБрдерд▓ рддрдХ, рдкрдврд╝реЗрдВ рдЕрдпреЛрдзреНрдпрд╛ рдХреЗ рдЙрддрд╛рд░-рдЪрдврд╝рд╛рд╡ рдХреА рдкреВрд░реА рдХрд╣рд╛рдиреА
History of Ayodhya, Ram Janmabhoomi Dispute, Ayodhya History Timeline, Emperor Vikramaditya, Ramlala Statues
Jul 05, 2026 09:19 PM ISTрддреНрд░реЗрддрд╛рдпреБрдЧ рд╕реЗ рдореБрдЧрд▓ рдХрд╛рд▓ рддрдХ, рдЬрд╛рдиреЗрдВ рдЕрдпреЛрдзреНрдпрд╛ рдХреЗ рд╣рд░ рдмрджрд▓рд╛рд╡ рдФрд░ рдЗрд╕рдХреЗ рдкреНрд░рд╛рдЪреАрди рдЗрддрд┐рд╣рд╛рд╕ рдХреА рдкреВрд░реА рдХрд╣рд╛рдиреА
250 рд╕рд╛рд▓ рдХрд╛ рд▓реЛрдХрддрдВрддреНрд░, ‘рдЕрдореЗрд░рд┐рдХрд╛ рдлрд░реНрд╕реНрдЯ’ рдФрд░ рдЯреНрд░рдВрдк рдХреА рдХреВрдЯрдиреАрддрд┐; рд╕реБрдкрд░ рдкрд╛рд╡рд░ рдХреЛ рдордЬрдмреВрдд рдмрдирд╛ рд░рд╣реЗ рд╣реИрдВ рд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░рдкрддрд┐ рдпрд╛ рдХрдордЬреЛрд░?
Jul 04, 2026 09:02 PM IST250 рд╕рд╛рд▓ рдХрд╛ рд▓реЛрдХрддрдВрддреНрд░, ‘рдЕрдореЗрд░рд┐рдХрд╛ рдлрд░реНрд╕реНрдЯ’ рдФрд░ рдЯреНрд░рдВрдк рдХреА рдХреВрдЯрдиреАрддрд┐; рд╕реБрдкрд░ рдкрд╛рд╡рд░ рдХреЛ рдордЬрдмреВрдд рдмрдирд╛ рд░рд╣реЗ рд╣реИрдВ рд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░рдкрддрд┐ рдпрд╛ рдХрдордЬреЛрд░?
рдлрд┐рд░ рд╕рд╡рд╛рд▓реЛрдВ рдореЗрдВ рдЕрдпреЛрдзреНрдпрд╛! рдорд░реНрдпрд╛рджрд╛ рдкреБрд░реБрд╖реЛрддреНрддрдо рд╢реНрд░реА рд░рд╛рдо рдХреА рдирдЧрд░реА рдореЗрдВ рдмрд╛рд░-рдмрд╛рд░ рдХреНрдпреЛрдВ рдЯреВрдЯрддреА рд╣реИ рдорд░реНрдпрд╛рджрд╛ ?
Jun 27, 2026 09:17 PM ISTрдлрд┐рд░ рд╕рд╡рд╛рд▓реЛрдВ рдореЗрдВ рдЕрдпреЛрдзреНрдпрд╛! рдорд░реНрдпрд╛рджрд╛ рдкреБрд░реБрд╖реЛрддреНрддрдо рд╢реНрд░реА рд░рд╛рдо рдХреА рдирдЧрд░реА рдореЗрдВ рдмрд╛рд░-рдмрд╛рд░ рдХреНрдпреЛрдВ рдЯреВрдЯрддреА рд╣реИ рдорд░реНрдпрд╛рджрд╛ ?
рд╣рд┐рдорд╛рд▓рдп рд╕реЗ рдирд┐рдХрд▓ рдХрд░ рджреБрдирд┐рдпрд╛ рдХреЗ рдХреЛрдиреЗ-рдХреЛрдиреЗ рддрдХ рдХреИрд╕реЗ рдкрд╣реБрдВрдЪрд╛ рдпреЛрдЧ? рд╕реНрд╡рд╛рд╕реНрдереНрдп рдХреЗ рд╕рд╛рде рд░реЛрдЧрдЬрд╛рд░ рдХрд╛ рднреА рдЕрд╡рд╕рд░
Jun 20, 2026 09:51 PM ISTрд╣рд┐рдорд╛рд▓рдп рд╕реЗ рдирд┐рдХрд▓ рдХрд░ рджреБрдирд┐рдпрд╛ рдХреЗ рдХреЛрдиреЗ-рдХреЛрдиреЗ рддрдХ рдХреИрд╕реЗ рдкрд╣реБрдВрдЪрд╛ рдпреЛрдЧ? рд╕реНрд╡рд╛рд╕реНрдереНрдп рдХреЗ рд╕рд╛рде рд░реЛрдЧрдЬрд╛рд░ рдХрд╛ рднреА рдЕрд╡рд╕рд░
Sponsored Links by Taboola

---рд╡рд┐рдЬреНрдЮрд╛рдкрди---

рдЯреНрд░реЗрдВрдбрд┐рдВрдЧ

рдмрдЪреНрдЪреЗ рдХреА рдореМрдд рдХреЗ рдмрд╛рдж рднреА рдирд╣реАрдВ рдЫреЛрдбрд╝рд╛ рд╕рд╛рде, рд╕рдордВрджрд░ рдореЗрдВ рджрд┐рдЦрд╛ рдорд╛рдВ рдбреЙрд▓реНрдлрд┐рди рдХрд╛ рджрд░реНрджрдирд╛рдХ рд░реВрдк

Aug 04, 2026 05:21 PM

рдлрд╛рдЗрдЯрд░ рдЬреЗрдЯ рдХреА рд╢реБрд░реБрдЖрдд рдХрдм рд╣реБрдИ? рдЬрд╛рдирд┐рдП рджреБрдирд┐рдпрд╛ рдХрд╛ рдкрд╣рд▓рд╛ рд▓рдбрд╝рд╛рдХреВ рдЬреЗрдЯ рдХрд┐рд╕ рджреЗрд╢ рдиреЗ рдмрдирд╛рдпрд╛ рдФрд░ рдХреИрд╕реЗ рдмрджрд▓рд╛ рдпреБрджреНрдз рдХрд╛ рдЗрддрд┐рд╣рд╛рд╕

Aug 04, 2026 12:22 PM

Internet Usage in Iran: рд░реЛрдЬ рдХрд┐рддрдиреА рджреЗрд░ рдЗрдВрдЯрд░рдиреЗрдЯ рдЗрд╕реНрддреЗрдорд╛рд▓ рдХрд░рддреЗ рд╣реИрдВ рдИрд░рд╛рди рдХреЗ рд▓реЛрдЧ? рд╕рд╛рдордиреЗ рдЖрдП рдЪреМрдВрдХрд╛рдиреЗ рд╡рд╛рд▓реЗ рдЖрдВрдХрдбрд╝реЗ

Aug 04, 2026 09:58 AM

‘рдЕрдм рдЖрдиреЗ рд╡рд╛рд▓рд╛ рд╣реИ рд╕рдмрд╕реЗ рдмрдбрд╝рд╛ рд╕рдВрдХрдЯ’, рд▓рд┐рд╡рд┐рдВрдЧ рдиреЛрд╕реНрдЯреНрд░рд╛рджрдорд╕ рдХреА рдирдИ рднрд╡рд┐рд╖реНрдпрд╡рд╛рдгреА рд╕реЗ рдордЪреА рд╕рдирд╕рдиреА

Aug 03, 2026 12:56 PM

рднреЛрд▓реЗ рдмрд╛рдмрд╛ рдХреА 5 рдХрд░реЛрдбрд╝ рдХреА рд╕рд╡рд╛рд░реА! рд╕реНрдкреЛрд░реНрдЯреНрд╕ рдХрд╛рд░ рдореЗрдВ рдирд┐рдХрд▓реА рдХрд╛рдВрд╡рдб рдпрд╛рддреНрд░рд╛ рддреЛ рд╕рдм рд░рд╣ рдЧрдП рд╣реИрд░рд╛рди

Aug 01, 2026 10:44 PM

150 рд╕рд╛рд▓ рдмрд╛рдж рд▓рд╛рдЗрдмреНрд░реЗрд░реА рдХреЛ рд╡рд╛рдкрд╕ рдорд┐рд▓реА рдХрд┐рддрд╛рдм, рд▓реЗрдЯ рдлрд╛рдЗрди рдЬрд╛рдирдХрд░ рдЙрдбрд╝ рдЬрд╛рдПрдВрдЧреЗ рдЖрдкрдХреЗ рд╣реЛрд╢!

Aug 01, 2026 02:50 PM

рдЕрдиреЛрдЦреА рд╢рд╛рджреА! рдЬреБрдбрд╝рд╡рд╛ рднрд╛рдЗрдпреЛрдВ рд╕реЗ рдмреНрдпрд╛рд╣реА рдЧрдИрдВ рдЬреБрдбрд╝рд╡рд╛ рдмрд╣рдиреЗрдВ, рд╢рд╛рджреА рдХрд░рд╛рдиреЗ рд╡рд╛рд▓реЗ рдкрд╛рджрд░реА рднреА рдирд┐рдХрд▓реЗ рдЬреБрдбрд╝рд╡рд╛

Aug 01, 2026 11:57 AM

рд╣рд░ рдХрд┐рд╕реА рдХреА рдЬреБрдмрд╛рди рдкрд░ рд╣реИ ‘Vasteguna Huiya’! рдХреНрдпрд╛ рдЖрдк рдЬрд╛рдирддреЗ рд╣реИрдВ рдЗрд╕ Gen Z рд╢рдмреНрдж рдХрд╛ рд╣рд┐рдВрджреА рдорддрд▓рдм?

Jul 29, 2026 10:59 AM

рдХреЛрдмрд░рд╛ рдиреЗ рдХрд╛рдЯрд╛ рддреЛ рдЙрд╕реА рдХреЛ рдбрд┐рдмреНрдмреЗ рдореЗрдВ рдмрдВрдж рдХрд░ рдкрд╣реБрдВрдЪрд╛ рдЕрд╕реНрдкрддрд╛рд▓, рдордЪрд╛ рд╣рдбрд╝рдХрдВрдк, рджреЗрдЦрдХрд░ рднрд╛рдЧреЗ рдбреЙрдХреНрдЯрд░

Jul 28, 2026 05:50 PM

рдЯреНрд░реЗрди рдореЗрдВ рджреАрдпрд╛ рдЬрд▓рд╛рддреЗ рд╣реБрдП рд╢рдЦреНрд╕ рдХрд╛ рд╡реАрдбрд┐рдпреЛ рд╕реЛрд╢рд▓ рдореАрдбрд┐рдпрд╛ рдкрд░ рд╡рд╛рдпрд░рд▓, рдпреВрдЬрд░реНрд╕ рдиреЗ рд░реЗрд▓рд╡реЗ рд╕реЗрдлреНрдЯреА рдкрд░ рдЙрдард╛рдП рд╕рд╡рд╛рд▓

Jul 27, 2026 11:23 PM
View All

---рд╡рд┐рдЬреНрдЮрд╛рдкрди---